Filozofia jogi

Joga wywodzi się z Indii, gdzie jest praktykowana w różnych odmianach od ponad 4000 lat. Termin joga ma wiele znaczeń, ale dwa spośród nich oddają najpełniej istotę tego systemu: ujarzmienie i zjednoczenie. Ujarzmienie własnego ciała, zmysłów, zachcianek, popędów, nie chodzi tu jednak o wyparcie lub stłamszenie, ale o zapanowanie nad nimi tak, aby nam służyły oraz pomagały w rozwoju fizycznym, psychicznym i duchowym. Drugie znaczenie terminu joga to zjednoczenie - tego co fizyczne, psychiczne i duchowe, zsynchronizowanie na najwyższym możliwym poziomie. Takie poddanie, aby mogło przejawić się to, co w nas najlepsze. Jest to więc system samodoskonalenia, samodyscypliny, który ma przygotować nas do poznania swojej prawdziwej Natury, życia zgodnie z nią i zjednoczenia z Najwyższym. Joga to jedna z 6 wypracowanych w tradycji wedyjskiej ścieżek duchowego rozwoju (darsiana) prowadzących do wyzwolenia. Każda z tych ścieżek oparta była na pewnych założeniach natury filozoficznej. Są to założenia nierozerwalnie związane z uniwersalnymi prawami szacunku do życia, prawdy i cierpliwości, które są niezbędnymi czynnikami w wypracowywaniu spokojnego oddechu, zrównoważonego umysłu i nieugiętej woli. W tym właśnie tkwią moralne wartości jogi.


Jogasutry - Pierwszy traktat poświęcony jodze  
Podstawowym i najstarszym, przynajmniej z zachowanych i dostępnych nam, traktatem jogi są Jogasutry. Autorstwo Jogasutr tradycja indyjska przypisuje Patańdżalemu. Z nazwiskiem Patandżalego są związane trzy dzieła z różnych dziedzin:
  • Mahabhasja - komentarz do gramatyki Paniniego;
  • Jogasutry - traktat o jodze
  • Patańdżalatantra - traktat medyczny.
W starożytności wszelką wiedzę bramińską kondensowano w formie tzw. sutr. Etymologicznie sutra znaczy nić, sznur (wiążący, łączący), stąd później - reguła, zbiór reguł. Sutra jest zwięzłą, niczym telegraficzną, formą wyrażania myśli.
Jogasutry są tekstem złożonym ze 195 takich sutr.

W Jogasutrach Patańdżali definiuje jogę jako: "citta-vrutti-nirodhaha", czyli powściągnięcie, powstrzymanie zjawisk, pobudzeń świadomości albo umysłu.
Joga jest metodą uciszenia niespokojnego umysłu i skierowania energii na twórcze tory. Jak potężna rzeka uregulowana systemem tam i kanałów tworzy rozległy zbiornik wodny, chroni przed suszą i dostarcza energii przemysłowi, tak poddany kontroli umysł jest rezerwuarem spokoju i wytwarza potężną energię dla duchowego rozwoju człowieka.


 Szkoły jogi
  Zawarte w jogasutrach idee i wskazania realizowano przez wieki na różne sposoby i tak wykształciło się wewnątrz jogi kilka szkół. Niektóre z nich to:
  • hatha joga - w której punktem wyjścia do rozwoju duchowego jest praca z ciałem i oddechem;
  • bhakti joga - ścieżka oparta na bezinteresownej miłości i oddaniu się Bogu;
  • karma joga - ścieżka oparta na bezinteresownej pracy i wypełnianiu swoich obowiązków;
  • dźnana joga - ścieżka poznania poprzez rozważanie i studiowanie świętych ksiąg;
  • radża joga - joga królewska, zjednoczenie z Najwyższym na drodze medytacji.
Szczęśliwy jest człowiek, który umie odróżnić rzeczywiste od nierzeczywistego, wieczne od przemijającego i dobre od złego, choć przyjemnego, dzięki własnej mądrości i wnikliwości. Podwójnie błogosławiony jest ten, kto zna miłość prawdziwą i potrafi kochać wszystkie stworzenia boskie. Ten, kto pracuje bezinteresownie dla dobra innych z miłością w sercu, jest błogosławiony potrójnie. Człowiek, który w swej doczesnej powłoce łączy wiedzę, miłość i bezinteresowną służbę jest święty i staje się celem pielgrzymek. Kto spojrzy na tego człowieka, doznaje oczyszczenia i uspokojenia. B.K.S. Iyengar "Światło Jogi"

Opracowanie: Agnieszka i Konrad Kocot
Na podstawie: "Światło Jogi" B.K.S. Iyengar "Light on Jogasutras" B.K.S. Iyengar "Klasyczna joga indyjska" Leon Cyboran


Hatha - joga wg tradycji Iyengara  
Jedną z wielu szkół jogi jest hatha joga. U jej podstaw leży przekonanie, że podróż ku Najwyższemu rozpoczyna się od ciała. Ucząc się usprawniać i ujarzmiać je, a jednocześnie sprawdzać własnymi zmysłami rzeczywiste postępy, nabiera się coraz większego zaufania, wysubtelnia postrzeganie oraz kontakt ze swoim wnętrzem. Takie mocne i trzeźwe, a zarazem pokorne "stawanie na własnych nogach" już na początku rozwoju duchowego, pozwoli uniknąć wielu niebezpieczeństw, którym niestety często ulegają ludzie chcący bez mocnych fundamentów moralnych i fizycznych zgłębiać techniki oddechowe czy medytacyjne. Jest to ścieżka, z pomocy której może korzystać każdy, niezależnie od wyznawanej religii. Jedną z głównych praktyk hatha jogi są asany - czyli pozycje, których wykonywanie udoskonala i wzmacnia nasze zdrowie i sprawność. Istnieje bardzo wiele asan. Niektórzy mówią, że jest ich tyle, ile stworzeń na ziemi. Jogin, który pełen pokory i szacunku przybiera swym ciałem rozmaite kształty uczy się poznawać lepiej siebie oraz cały wszechświat.